1- شكل بلوري (crytal Form)
تقريباً همه كاني ها به صورت متبلور ديده مي شوند. هر گاه يك كاني بدون روبر شدن با مانعي رشد كند پس از پايان رشد به وسيله سطوحي متقارن محصور شده و شكل مشخصي به خود مي گيرد كه شكل بلوري ناميده مي شود. جسم متبلور داراي نظم دروني سه بعدي است. يعني در آن اتم هاي سازنده مطابق نظم معيني پهلوي هم قرار مي گيرند. رد نتيجه بلور داراي سطح صاف است و به يالها و سطوح خارجي محدود است. براي بلورها شش شكل يا سيستم اصلي در نظر گرفته شده است كه عناصر تقارن در آنها متفاوتند. هرسيستم داراي يك شكل اصلي است اما كمتر ديده مي شود كه يك كاني به شكل اصلي سيستم متبلور شده باشد، بلكه اغلب روي قواعد مشخص رياضي مشتقاتي از آن 6 سيستم وجود دارد كه بلورها به ان شكل ديده مي شود.
1- Isometric
2- Tetra gonal
3- Hena gonal
4- Orthorombic
5- Mono clinic
6- Tri clinic

2 ساختار (Structure)
 1- ورقه اي        (Folated )
 2- رشته اي       (Fibrous)
  3- تيغه اي        (Bladed)
   4- شعاعي       (Tabular)
   5- دانه اي      (Radiation)
    6- ستوني        (Granular)
3 رنگ (color)
اگر چه در تشخيص اكثر كاني ها رنگ خاصيت قابل اعتمادي نيستن اما در معدودي از آنها رنگ شاخص تيرين خاصيت است.
آزوريت  ابي لاجوردي    مالاكيت  سبز روشن
فيروزه آبي فيروزه اي       گالن  خاكستري سربي
گرافيت سياه         گوگرد زرد كم رنگ
مگنيت سياه آهني
رنگ كاني ها به 2 گروه تقسيم مي شود.
1- تيره: كاني هاي آهن دار معمولاً تيره رنگند.   خاكستري تيره- سبز تيره- سياه
2- روشن: كاني هاي آلومينيوم دار معمولاً روشند. بنفش- قرمز تيره- برخي از رنگهاي قهوه اي.
رنگ كاني ها بستگي به شرايط تشكيل، ناخالصي ها و دماهاي تشكيل دارد.
4 رنگ خاكه يا خطا اثر:(Streak)
رنگ كاني به صورت خاكه است. براي تشخيص خط اثر كاني را بر روي چيني بدون لعاب با سختي 7 مي كشند. خط اثر ممكن است رنگش با نمونه دستي فرق كند، ار چه رنگ كاني مي تواند متغير باشد اما معمولاً رنگ خط اثر ثابت است. كاني هايي كه به سمت روشن هستند خط اثر عمدتاً بي رنگ است.
5- جلا (Luster) :
توانايي كاني در منعكس ساختن، عبور يا جذب نور را جلا مي گويند. هر قدر انعكاس و انكار نور از سطح كاني و يا سطح شكستگي آن زيادتر باشد جلاي ان مشخص تر است.
1. metallic: galena- pyrit- chalcopyrite
2. Semimetalic: Sphalorite- Arsenic
3. None metalic
در جلاي غير فلزي از اصطلاحات گوناگونياستفاده مي كنند.
1) جلاي شيشه اي    ( Vitreous): كوارتز- توپاز- فلوريت- هاليت
2) جلاي ابريشمي (Silky) : ژيپس
3) جلاي مرواريدي (Pearly) : لابرادوريت
4) جلاي الماس (Adamantine) : الماس
5) جلاي خاكي (Earthy) : تالك
6) جلاي چرب (Greasy) : سر پانتين
7) جلاي صمغي (Resinous)
6-سختي (hardness)
سختي كاني را مي توان به عنوان مقاومت آن ها در برابر خراشيده شدن به وسيله ساير اجسام تعريف كرد. سختي كاني ها بيشتر به سرز استقرار اتم ها در شبكه بلورين و نوع پيوند اتمي در كاني بستگي دارد. براي تعيين سختي كاني ها از مقياسي به نام مقياس موس (Mohs) كه توسط مزدريخ موس كاني شناس آلماني ارائه شده استفاده مي شود. در اين مقياس نرم ترين كاني سختي يك دارد (تالك). و سختي زيادترين مربوط به الماس است كه 10 مي باشد.
تالك1      ژيپس2           كليست 3               فلوريت 4
اپاتيت 5      ارتوز 6           كوارتز 7           توپاز 8                 كرندوم 9        الماس 10
ناخن 5/5        سكه 5/3           تيغه چاقو 5/4     شيشه 5/5    سوهان و آچار 5/6
7- وزن مخصوص (Specipic Gravity)
عددي است كه وزن حجم معين از يك كاني را با وزن آب هم حجم همان كاني مقايسه مي كند. چنگالي از نظر ارزش عددي با وزن مخصوص برابر است. وزن مخصوص هر كاني توام با افزايش جرم عناصر سازنده آن و نزديك تر بودن اين عناصر در ساختمان بلورين افزايش مي يابد. وزن مخصوص كاني هاي فلزي 5     وزن مخصوص كاني هاي سنگ ساز 7/2 است.
Specific gravity is  Weight of unit Volume.
8- رخ (cleavage) :
رخ عبارت است از گرايش كاني به شكسته شدن در جهاتي مشخص و در طول سطوحي صاف و هموار اين خاصيت بستگي به نحوه پيوندهاي اتم ها در جهات مختلف دارد. يعني هر چه درامتداد سطوح پيوندهاي اتمي ضعيف تر يا فاصله اتمي بيشتر و يا غالباً تركيبي ازاين دو باشد كاني در آن جهت آسان تر مي شكند.
1- يك جهت   كيانيت – مسكوويت                                                  perfect
2-دو جهت                                                                                 Imperfect
3- سه جهت   كليست غير قائم- هاليت و گالن قائم.               Non perfect    
9- شكست (Fracture)
بسياري از كانيهاي فاقد رخ بوده و به ازاي آن از طريق خاصي شكسته يا شكافته مي شود.
1- هموار (Even)
2-  ناهموار (Un eVen)
3-  صدفي (Conchoidal)
4-  دندانه اي (Hackly)
10 تركيب شيميايي (Chemical compostion ) : برخي از كاني ها از يك عنصر تشكيل و برخي ديگر از كاني ها تركيبات نسبتاً ساده اي از عناصر هستند و كاني هاي ديگر تركيب تركيب پيچيده تري دارند. تركيب شيميايي هر كاني مي تواند تا حدود اندكي تغيير پذير باشد چرا كه جايگزيني برخي از عناصر به وسيله ديگر اتم هاي هم اندازه باعث پديد آمدن يك كاني جديد نخواد شد. بنابراين مي توانيم بگوئيم كه هر كاني از عناصر تشكيل يافته است كه به نسبتي ثابت و يا اندكي متغير باشد.
11- نام (Name )
در نام گذاري كاني ها معيارهاي متفاوتي وجود دارد كه از مهم ترين آنها.
1) فرد سناياگر كاني
2)  مكاني كه در آن جا آن كاني يافت شده
3)  نام يك كاني مي تواند برگرفته از خصوصيات ظاهري و فيزيك آن مثل رنگ باشد.
رده بندي كاني ها:
1- عناصر آزاد            2- سولفيدها
3- سولفوساتها         4- اكسيدها
5- هاليدها                6- كربنات ها
7- نيترات ها             8- بوراتها
9- فسفاتها                10- سولفاتها
11- تنگ تات ها          12- سيلكيات ها


 

نوشته شده توسط مصطفی پرتوی راد در پنجشنبه هجدهم بهمن 1386 ساعت 19:3 موضوع | لینک ثابت